Den norske slavehandelen er ute

slaveglis

Endeleg er boka om nordmennene som deltok i den transatlantiske slavehandelen her. Og ho har jaggu blitt veldig fin, om eg får seia det sjølv.

I tillegg til teksten min, har Kristian Krohg-Sørensen stått for illustrasjonane, og Kristoffer Kjølberg har fiksa fargar og layout.

No ventar me berre i spenning på kva lesarane har å seia om boka. Den første bokmeldinga har alt komme, med fem av seks hjarte i Bergens Tidende!

Her har eg blitt intervjua om boka.

Ordknappen 2018 går til …

34825079_10160396272530103_594180872538685440_n

… Anders Totland!

Jepp, det er heilt sant. Liv Guldbrandsen sa det på Månefisken fredag kveld, før ho kviskra at eg kunne seia noko i mikrofonen viss eg ville.

Det ville eg strengt tatt ikkje, men det får då vera grenser for kor frekk ein kan vera når ein nett har tatt imot ein sånn fin pris, så eg gjekk no bort for å seia takk, i det minste. Og for å ta ein liten dans.

Neida, eg gjorde ikkje det, sjølv om det ser sånn ut på biletet. Derimot spelte eg piano og song karaoke ein liten time seinare, før eg forstod at det var på tide å forlata byen før all ære var tapt for godt.

Med i sekken hadde eg både sølvnål og diplom, i tillegg til resten av sjokoladen eg kjøpte til frukost. Dermed kunne eg halvsovande tygga i meg 12-16 ruter Helnøtt medan eg posta skrytebilete av prisgreiene på det store internettet frå sovekupeen på toget.

Men først var det altså fest. Fire forfattarar og illustratørar gjorde seg i 2017 fortent til denne heideren, og tre av oss ser sånn ut:

34759161_10160514251355437_593402010284326912_n

Mari Melilot har laga boka Alle kan sy, eg har skrive Så lenge ingen ser oss og Lisa Aisato har illustrert Jenta som ville redde bøkene.

Aisato-boka er det forresten Klaus Hagerup som har skrive. Og mor til Klaus, du veit ho der Inger, var søskenbarnet til bestefaren min, og eg veit ikkje om han likte å sy, men han strikka i alle fall sokkar, viss ikkje det var luer. Og så spøta han garn. Der har du ein ide til neste bok, Melilot!

Personen som manglar på biletet er forresten Ingelin Røssland, som har skrive boka Hevner. Sidan ho ikkje var til stades under utdelinga, tenkte eg å naska eit bilete frå Instagram-kontoen hennar, men der er det visst heilt svenske tilstandar og alt eg fann var ein svart hund. Og viss eg først må ty til dyrebilete kan eg like godt bruka dette som blei teke då høgskulestudentane på Stord laga rockeopera av Ingelin si bok Monstertanta for ørten år sidan:

339626_10150454152911397_184002533_o

Som lokalavisjournalist fekk eg då mitt første møte med forfattaren Ingelin Røssland, medan kona mi (som på heilt generelt grunnlag er den av oss som verkeleg fortener ein pris) spelte rolla som ku nummer to frå venstre i koret.

Men altså: Ordknappen!

Viss du ikkje har høyrt om han før, er det ingen vits i å googla, for eg har alt vore innom Wikipedia for å kopiera det som står der (det viste seg forresten at nynorsk Wikipedia har mykje finare omtale av prisen enn det bokmåls-Wikipedia har, så eg har sjølvsagt valt den nynorske versjonen):

Mottakarar av Ordknappen har synt eit døme på korleis bøker kan bli utvikla til i større grad å nå alle, også dei som slit med å lese vanlege bøker. Ordknappen er eit prov på at mottakaren med rette kan kalle seg «autorisert forfattarar/illustratørar for alle». Samtidig gir dei lesarane sine ein knapp å trykke på for å opne leseporten.

Og ikkje nok med det:

Mottakarane har utført ei samfunnsnyttig oppgåve, til stor hjelp både for å fremje psykisk helse, lik rett til utdanning, og ikkje minst kulturelt demokrati. Alle skal ha lik rett til kulturoppleving og informasjon. Ingen skal vere utestengde frå gleda av å lese ei god bok.

Altså, det er ikkje småtteri kva me har fått til.

Og det er heller ikkje småtteri kva Leser søker bok har bidrege med i prosessen. For meg som er fersk i forfattarfaget, og heller ikkje har noko teoretisk bakgrunn, blei dette samarbeidet ei real økt med vaksenopplæring.

Tusen takk!

 

Sju fylke og ørten festivalar

Anders Totland og Ingebjørg Eik

Anders Totland og Ingebjørg Eik under markeringa av verdsdagen for psykisk helse. Foto: Mari Mehl / Grenda

Skuleåret 2018/2019 blir det turnear i Hordaland, Buskerud, Karmøy, Oppland, Trøndelag, Akershus og Troms. I tillegg kjem ei rekke festivalar og enkeltarrangement rundt om i landet, som til saman gjer at kalenderen no faktisk er heilt full fram til sommaren 2019.

Det betyr at eg no må takka nei til det aller meste eg blir invitert til det neste året. Det er sjølvsagt litt kjedeleg, samstundes som det er utruleg kjekt å vera så ettertrakta at eg har komme i denne situasjonen, drygt to år etter at eg debuterte som forfattar.

Ikkje minst passar det godt no når eg har sagt opp den faste jobben som journalist, og blir fulltidsforfattar heilt på skikkeleg.

Så no gjeld det berre å finna nok tid til å skriva, så det kjem nye bøker òg etter kvart. Den første er venta alt i august, og går alt etter planen kjem det endå ei ny bok i haust. Meir om det seinare.

No skal eg nemleg ut på jobb, i det som blir siste arbeidshelg som journalist.

 

Årets vakraste bokomslag

så lenge ingen ser oss omslag

Onsdag 25. april kåra Grafill fjorårets vakraste bøker. Blant dei store vinnarane var Rune Markhus, som vann ein heil drøss med prisar.

Blant anna fekk han gull i kategorien ungdomsbokomslag for ungdomsromanen Så lenge ingen ser oss. Sidan det er eg som har skrive boka, og er utruleg nøgd med arbeidet til Rune (som òg har stått for omslag, illustrasjonar og utforming av Engel i snøen), er dette sjølvsagt stor stas.

Dette skriv juryen:

Det håndtegnede symbolet i komplementærfarger på forsiden etablerer en stemning som på en dempet måte signaliserer det vonde temaet. Det samme gjør den håndskrevne typografien. Baksiden viser interiør om natten. Her er strekkoden, logoer og grafiske elementer integrert i illustrasjonen på finurlig måte.

Alle vinnarane i årets kåring finn du her.

“Viss det finst noko som heiter introverte thrillarar, kan Totland registrera varemerket først som sist”

Under Ungdomsbokgildet i Drammen i slutten av november, presenterte Stig Elvis Furset den nye boka mi, Så lenge ingen ser oss. Eg var der ikkje sjølv, men heldigvis har arrangøren lagt ut videoopptak.

Så her kan du høyra kva Furset har å seia. Eg kan røpa at det er ganske fint. Elles hadde eg neppe lagt det ut her.

Og vil du lesa kva bokmeldarane meiner om boka, har eg laga ei slags oppsummering av alt skrytet her. Er du derimot ute etter dei kritiske innvendingane, får du leita sjølv.

Eventuelt kan du ta ein kikk på dette innlegget om kva ungdommane meiner om boka. Der har eg samla opp både skryt og kritikk.

Og litt slakt.

“Ei veldig fin historie i jula”

bilde (46)

I dag tidleg tikka det inn fleire meldingar med spørsmål om eg høyrde på P3 Morgen. Det gjorde eg ikkje, men eg var rimeleg rask med å få kopla meg på då eg forstod kva som stod på.

I studio var nemleg kronprinsesse Mette-Marit for å snakka om kva bøker ho skal lesa i jula. Etter å ha gått gjennom lista si, ville ho òg nytta høvet til å fortelja om ei bok ho har lese, som ho meiner fortener eit større publikum.

Samtalen med programleiar Ronny Brede Aase gjekk ganske nøyaktig sånn som dette:

MM: Det er ei bok eg vil anbefala spesielt til dei som skal gje bøker til barn. Det er ei veldig fin bok som eg las for Ingrid ein dag ho var sjuk. Og det er ei bok som heiter Engel i snøen, som handlar om ein liten gut som døyr. Og den er utruleg fin.

RBA: Engel i snøen?

MM: Engel i snøen.

RBA: Det høyrest veldig trist ut.

MM: Ho er veldig trist, og eg grein jo sjølvsagt. Eg hulka og greidde nesten ikkje å lesa høgt på slutten. Men det tenker eg er ei veldig fin bok, som snakkar litt om sorg. Og jula handlar jo eigentleg mykje om, ikkje berre glede, men også om sorg, og å tenka på dei ein er glad i som har gått bort. Sånn er det i alle fall for meg. Så det synest eg er ei veldig sånn fin historie i jula.

For ein start på dagen, liksom!

Og dette er ikkje første gong kronprinsessa snakkar varmt om Engel i snøen. Tidlegare i år kom ho med same tilrådinga, både på slottet sin Instagram-konto og i eit intervju med Aftenposten Junior.

I ei nøktern stund kan ein gjerne meina at det ikkje bør ha noko å seia kven ein får skryt av. Du veit, Jørgen hattemakar og alt det der.

Men det er det, altså.

Ikkje fordi eg nødvendigvis er meir oppteken av kva prinsesse Ingrid og mora meiner om bøkene mine enn kva Ingrid på Hovedgården ungdomsskole meiner.

Men det er noko me rekkevidda.

Når Mette-Marit fortel om leseopplevinga si på P3 Morgen når det ut til eit heilt fantastisk stort publikum, som gjerne er ei heilt anna gruppe menneske enn dei som elles får høyra om bøkene mine.

Det betyr faktisk ganske mykje.

I alle fall for meg.

Tre bøker til heile familien

FullSizeRender (13)

Dagens tips: Kjøp ei av årets bøker til jul! Det kan fort gå bra.

Foreldre og besteforeldre er, naturleg nok, dei som kjøper mest barne- og ungdomsbøker. Felles for mange vaksne, er at dei både har pengar og er villige til å bruka dei på bøker. Og det er sjølvsagt bra.

Det er berre eitt lite problem. Veldig mange vaksne går rett i barndommen når dei kjem inn i bokhandelen. Dermed kjempar nye forfattarar og bøker ein umogeleg kamp mot Torbjørn Egner og Astrid Lindgren. Det er ikkje fullt så bra.

Ikkje eit vondt ord om verken Egner eller Lindgren, men det er ein grunn til at dei same, vaksne bokkjøparane ikkje går til nærmaste antikvariat når dei skal kjøpa bøker til seg sjølv.

Det kjem jo så mykje nytt ein må få med seg. Det gjer det òg for barn og unge. Og sjølv om eg stort sett er så oppteken med mine eigne prosjekt at eg knapt får med meg at det finst andre forfattarar der ute, har eg i løpet av året lese nokre nydelege bøker, som absolutt fortener å havna under juletreet.

Det desse bøkene har til felles, i tillegg til at dei er veldig gode, er at eg like gjerne les dei for min eigen del, som for ungane. Dei er smarte, morosame og fengjande.

OK, her kjem det, i fullstendig uprioritert rekkefølgje:

Ei kjedeleg bok av Vegard Markhus0

Dette er ei utruleg festleg bok, om ein gut som aller mest ønskjer å komma seg ut av den kjedelege boka han står fast i.

Vegard Markhus, som elles er berykta for å ha skrive ei bok om ein gut som mister tissen, både teiknar og skriv på ein måte som dei fleste av oss berre kan drøyma om.

Og boka funkar perfekt til høgtlesing.

Googolplex av Magnus Holm

last ned

Kor stort kan eigentleg eit tal bli? Det er spørsmålet som dannar grunnlaget for heile denne boka. Magnus Holm leikar med orda og tala, så det er ein fryd å lesa.

Det er heilt fascinerande kor mykje det går an å læra medan ein eigentleg berre les ei veldig fin historie.

Hjertet er en knyttneve av Ingrid Ovedie Volden9788203263194

Dette er strengt tatt ikkje ei bok eg har lese med ungane. Men har du ungar som begynner å bli ungdommar, er dette ein sikker vinnar.

Her er det sjukdom, rare skuleoppgåver, humor, ung kjærleik og det aller meste som skal til for å få klumpen i halsen til å veksa seg stor og god.

Og når du er ferdig med denne boka, kan du gå rett tilbake til butikken og kjøpa Ingrid Ovedie Volden si debutbok, Alt som teller. Den kom ut i fjor, men er framleis ferskvare av topp kvalitet.

I alle fall om du samanliknar med Torbjørn Egner.

Om du framleis lurer på kva du skal kjøpa til jul, kan du sjølvsagt lesa deg opp hos Barnebokkritikk. Dei les og skriv om frykteleg mange barne- og ungdomsbøker i løpet av året. Det same gjer NBU, som skriv om gode bøker på NBUtipset.no.

 

Frå nyttår blir eg forfattar på fulltid

framsidebilde 2

Då eg debuterte som forfattar for to år sidan, og eit halvt år seinare kom ut med den andre boka mi, tenkte eg heile tida at desse forfattargreiene var ein fin ting å halda på med ved sida av journalistjobben.

Lite visste eg då, om alt som var i vente. For sidan den første boka mi kom ut, har livet stort sett vore ein einaste, lang opptur, med stadig nye høgdepunkt.

Det første store målet var å gje ut ei bok. Det gjorde eg i november 2015, då barneboka Vampyrane i Eplehagen kom ut.

Og eg drøymde om å bli illustrert av Gunvor Rasmussen, noko som skjedde då eg skreiv ein av tekstane til Fantasiboka.

Og eg tenkte at det ville vera frykteleg stas å bli gjeven ut på eitt av dei store forlaga. Og skreiv Engel i snøen, som Gyldendal gav ut.

Kva no? tenkte eg då. Jo, eg kunne framleis drøyma om å bli selt til utlandet. Og blei selt til Danmark, der ABC Forlag no har kjøpt rettane til både Engel i snøen og Så lenge ingen ser oss.

Som om ikkje det var nok, har utdrag frå bøkene funne vegen til fleire antologiar.

I haust har eg òg fått oppfylt ein gammal draum, då eg gav ut kokeboka Digg saman med Marius Knutsen, og over nyttår ryktast det at noko eg har skrive òg kan komma på trykk i ei lærebok.

Og så må eg jo nemna kåringa av årets namn i avisa Grenda, der eg er ein av ti nominerte. Det er stas! Sjølv om det skal noko til å vinna, er det veldig kjekt å vera nominert.

Lærebokteksten er forresten ikkje det einaste som skjer over nyttår. Frå 1. januar 2018 går eg nemleg over i eit nytt tilvære. Då er eg ikkje lenger journalist som skriv litt bøker på fritida. Frå nyttår blir eg forfattar på fulltid.

Det betyr ikkje at eg sluttar som journalist. Men frå å vera journalist som skriv bøker, blir eg no forfattar som av og til skriv i avisa. Det er i alle fall sånn eg ser det, når eg no går ned i halv stilling som journalist, for å kunna satsa endå meir på forfattarskapen.

For det er nok å jobba med. Berre vent og sjå. Noko av det eg syslar med om dagen dukkar garantert opp i ein bokhandel nær deg, som dei seier.

“Eg vil ikkje anbefale boka til nokon”

uprisen

Terningkastet jeg gir boka er en 3. Enkelt og greit passer den ikke meg, på grunn av dårlige beskrivelser, for mye hopp i tid og et dårlig innhold.

Sånn konkluderer Andreas frå Grim skole, etter å ha lese mi nyaste ungdomsbok, Så lenge ingen ser oss. Han er langt frå den einaste ungdommen som ikkje akkurat hoppar og jublar over boka mi.

Berre sjå kva Ruth Marie på Ringstabekk ungdomsskole skriv:

Eg meiner at boka er ganske så merkeleg. Boka er ikkje veldig bra. Den er ikkje heilt borte vekk hellar. Boka tar for seg eit seriøst tema, men den er ikkje veldig klar i bodskapet sitt. Den har ikkje en klar slutt, som gjer at lesaren ikkje for noko ut av boka. Den brukar eit viktig tema, og skapar forhåpningar som den ikkje greiar å tilfredstille. Den har ein skummel stemning, som er ganske ekkel. Eg vil ikkje anbefale boka til nokon.

Sånn er det når Foreningen !les inviterer ungdomsskuleelevar landet rundt til å lesa og meina om alle dei nye, norske ungdomsbøkene som kjem ut. Bokmeldingane blir fortløpande publisert på Uprisen.no, og det er berre fantastisk kjekt.

Ikkje berre får me som forfattarar veldig mange fleire tilbakemeldingar enn me elles ville fått, men tilbakemeldingane kjem attpåtil frå menneska som er midt i målgruppa for det me skriv. Det er ikkje kvardagskost for ungdomsbokforfattarar.

No er det kanskje ikkje heilt tilfeldig at eg er så begeistra som eg er for denne kåringa, som av alle oppegåande menneske blir rekna som landets viktigaste litteraturpris. For det første er det nokre usedvanleg trivelege folk som organiserer kåringa. For det andre fekk den første ungdomsboka mi, Engel i snøen, rekordmange bokmeldingar i fjor.

No ser det imidlertid ut til at rekorden min frå i fjor (102 bokmeldingar) kjem til å bli grundig slått av Papirfly av Liv Gulbrandsen, som i skrivande stund òg har 102 bokmeldingar, med to veker igjen til nyttår.

Så lenge ingen ser oss har òg fått bra med bokmeldingar. 22 så langt, med svært variert innhald. For det er slettes ikkje sånn at alle meiner den nye boka mi helst bør få ligga i fred i bokhylla.

Berre sjå kva Maja på Torpa barne og ungdomsskole skriv:

Jeg levde meg inn i boka fordi forfatteren forklarte veldig godt detaljer og karakterene var spennende å følge med på. Boka virket veldig troverdig. Det var en spesiell overskrift, men den passer til innholdet i boka, framsiden passet også.
Jeg gir boka terningkast 5.

Eller Erik på Rothaugen skole:

Jeg synes at denne boken bør vinne Uprisen, den er spennende å lese og forteller en viktig historie om en ungdom som blir brukt og ikke har sjansen å si noe.

Eller Emma på Ringshaug ungdomsskole:

Jeg synes boka burde nomineres til Uprisen fordi den virker troverdig og det er noe alle ungdommer burde lese. Jeg syntes boka burde få en 5 fordi den er fin og viker troverdig men samtidig var det en litt rar slutt.

Eller Sara på Rothaugen skole:

Denne boken vil jeg gi et terningkast: 5+
Fordi jeg syntes den var spennende men på en rar og god måte.

Eller Benedicte på Rothaugen skole:

Jeg synes den var veldig lett å lese og det tok ikke så lang tid å lese den. Jeg likte boken veldig godt og vil anbefale den på det sterkeste. Det var litt upassende til tider, så den passer best for barn i alderen 12+. Jeg gir den terningkast 5+.

Mi favorittmelding så langt i år, er likevel denne frå Ida Marie på Harestua skole:

Etter min mening burde boken bli nominert, grunnet et godt språk og formidling som når ut til mange ungdommer. Terningkast 3.

Ein hyllest til den lokale bokhandelen

DN5A8175

Det er ikkje berre-berre å gje ut bok. I alle fall ikkje kokebok. Ikkje berre må ein kunna laga mat og ta fine bilete, men ein bør helst få folk til å kjøpa boka òg.

Dette sat me og pønska på i vår, då me fekk ideen om å lodda meg ut. Ja, du las rett. Eg er ikkje snauare enn at eg har gjort meg sjølv til førstepremie i eit lotteri, der alle som kjøper kokeboka Digg i nokre utvalde kommunar er med i trekninga.

Det betyr at heldige bokkjøparar i Kvinnherad, Stord, Bømlo og Karmøy kan venta seg kokkebesøk på nyåret. Ein kokebokkjøpar i kvar kommune (to i Kvinnherad, sidan det er eigne trekningar både på Husnes og i Rosendal) får premie. Resten får kokeboka dei har kjøpt, og det er ikkje lite, berre det.

Det einaste kriteriet for å vera med i trekninga, er at boka er kjøpt hos ein av dei lokale bokhandlane. I tillegg til at det er eit lite stunt for å auka salet, ønskjer me på denne måten å gje eit klapp på skuldra til dei kjekke bokhandlarane som står på, dag etter dag, år etter år.

For oss som skriv bøker, er det få som er viktigare enn nettopp desse folka. Difor heiar eg på bokhandlarane året rundt, og synest det er utruleg stas å få visa dette no i julehandelen.

Eit bra triks er å kjøpa boka i presang til nokon, men skriva seg sjølv opp på trekningslista. Dermed kan du i same slengen sikra deg ei julegåve og eit lodd til deg sjølv. Lukke til!

PS: Om du ikkje har tid til å stikka innom bokhandelen, eller bur på andre kantar av landet, går det òg an å bestilla boka her.